DeNieuweCroniek

Wanneer in oktober de tuin langzaam tot rust lijkt te komen, gebeurt onder de grond juist ontzettend veel. Afgevallen bladeren, afgestorven wortels en resten van planten vormen voedsel voor een enorm netwerk van bacteriën, schimmels, wormen en andere kleine bodemorganismen.

Voor planten is de herfst bovendien meer dan alleen het einde van het groeiseizoen. Terwijl bovengrondse delen afsterven, trekken veel planten voedingsstoffen terug naar wortels en andere opslagorganen. Daar worden suikers en mineralen bewaard voor het voorjaar. Tegelijkertijd blijven wortels, zolang de bodem niet te koud wordt, nog actief.

Rond die wortels bevindt zich een bijzondere zone: de rhizosfeer. Planten geven hier via hun wortels allerlei suikers, aminozuren en andere stoffen af. Daarmee beïnvloeden ze welke micro-organismen rondom hun wortels leven. Sommige schimmels gaan zelfs een directe samenwerking met planten aan. Deze mycorrhizaschimmels vormen fijne schimmeldraden die veel verder de bodem in kunnen reiken dan plantenwortels zelf. In ruil voor suikers kunnen zij de plant helpen bij het opnemen van water en voedingsstoffen.

En dan is er natuurlijk het gevallen blad. Wat voor ons tuinafval lijkt, is voor het bodemleven een feestmaal. Schimmels en bacteriën breken het materiaal langzaam af, waarna regenwormen en andere bodemdieren het verder verwerken. Zo komen voedingsstoffen opnieuw beschikbaar en ontstaat uiteindelijk humus: organisch materiaal dat bijdraagt aan een vruchtbare, luchtige bodem die water goed kan vasthouden.

Dat betekent ook dat een tuin in de herfst helemaal niet brandschoon hoeft te zijn. Een laag bladeren tussen vaste planten of onder struiken beschermt de bodem tegen uitdroging en slagregen en biedt tegelijkertijd voedsel én beschutting aan talloze organismen.

Boven de grond lijkt de tuin misschien in slaap te vallen. Onder onze voeten wordt ondertussen alweer gewerkt aan het volgende voorjaar.